سطوح مختلف نارساخوانی

سطوح مختلف نارساخوانی

 

تعریف و تشریح نارساخوانی به موضوعی بحث‌انگیز تبدیل شده است که در آن ماهیت و ویژگی‌های این اختلال در کانون توجه است. به منظور دستیابی به درک بهتر این اختلال، اولین قدم تشخیص بین سطوح مختلف توضیحات موجود در مورد نارساخوانی است. مورتون و فریث (1995) یک مدل علّی ارائه داده‌اند، که به وضوح سه سطح عمده توضیحات را مجزا می‌دهد: بیولوژیکی، شناختی و رفتاری. ما در اینجا نظریه‌های نارساخوانی مدل مورتون و فریث را انتخاب کردیم چون این مدل سطوح مختلفی از توضیحات را گرد هم آورده و در نتیجه به درک کاملی از نارساخوانی کمک می‌کند.

 

جان مورتون و اوتا فریث نظریه های مختلف اختلالات رشد را با هم مقایسه کردند و نقاط مشترک بین آنها را پیدا کردند. چارچوب پیشنهادی مورتون و فریث شامل سه سطح توضیح است: سطح بیولوژیکی ، سطح شناختی و سطح رفتاری. به گفته مورتون و فریث، هر سه سطح به یک اندازه مهم هستند و مکمل یکدیگر هستند.

 

1- سطح بیولوژیکی

عمیق‌ترین سطح توضیح نارساخوانی است، شامل کمک تحقیقات ژنتیکی و تصویربرداری مغز است. شواهدی از ژنتیک مولکولی وجود دارد که نشان می‌دهد تعدادی از ژن‌های موروثی ممکن است در ایجاد نارساخوانی نقش داشته باشند. علاوه بر این، نارساخوانی یک اختلال عصبی مادرزادی است که ناشی از ساختار غیر طبیعی مغز، به ویژه مسیرهایmagnocellular  مغز و مخچه غیرطبیعی است. این ناهنجاری‌های مغزی در چارچوب سطح بیولوژیکی توضیح داده می‌شود.

 

2- سطح شناختی

طبق گفته مورتون و فریت، سهم ارزشمندی در درک نارساخوانی از سطح شناختی حاصل می‌شود، جایی که دلایل نارساخوانی با نقایص مکانیسم‌های پردازش اطلاعات در ارتباط است. توضیحات نظری نارساخوانی در سطح شناختی شامل نقص حافظه کوتاه‌مدت یا کاری، آگاهی واجی، اتوماتیک کردن ناقص و پردازش کند است.

 

3- سطح رفتاری

مورتون و فریث تاکید می‌کنند در نظر گرفتن تظاهرات رفتاری برای تشخیص نارساخوانی، از جمله دقت و سرعت ضعیف خواندن اهمیت زیادی دارد.

این سطوح به نظر می‌رسد در نگاه اول در تعارض با یکدیگر هستند. محققان ادعا می‌كنند كه توضیحات نظری نباید در سطح خاصی از چارچوب محدود شود: آنها ممكن است از یك سطح سرچشمه گرفته و به سایر سطوح نیز گسترش یابد.

 

با در نظر گرفتن وسعت توضیحات علّی در سطوح بیولوژیکی و شناختی، مورتون و فریث تاکید می‌کنند که علاوه بر اهمیت توجه به تظاهرات رفتاری، باید همچنین به شواهدی از تغییرات در عملکرد مغز و نقایص شناختی نیز توجه کرد. طبق گفته مورتون و فریث، نظریه‌های معاصر نارساخوانی ممکن است در چارچوب سه سطح مدل‌سازی شود.

 

 

* گردآوری و ترجمه: لیلا بخشعلی زاده (آسیب‌شناس شناختی گفتار و زبان)